glowny
filologia klasyczna
filologia polska
filologia wloska
kulturoznawstwo
muzeologia

Nowe spojrzenie na pisarstwo Prymasa Tysiąclecia

Seria wydawnicza Literatura i pamięć przypomina i ukazuje w nowym świetle wybitne dzieła i twórców literatury polskiej na tle ich związku z losami narodu i społeczeństwa. Wydawcą jest Instytut Pamięci Narodowej i Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji. Właśnie w tej serii ukazała się książka Pisarstwo Prymasa Tysiąclecia autorstwa ks. dr. hab. Jerzego Sikory – profesora UKSW, od 2000 roku zatrudnionego na Wydziale Nauk Humanistycznych, w Katedrze Polskiej Literatury Współczesnej i Krytyki Literackiej. Autor jest poetą, historykiem literatury, członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, autorem dziewięciu książek poetyckich, książki prozatorskiej Pęknięte lustro. Małe prozy (2003) oraz monografii naukowych: Londyńska grupa literacka „Merkuriusza” i „Kontynentów” (2000), Od Słowa do słowa. Literackość współczesnych kazań (2008), Twórczość kaznodziejska ks. Józefa Tischnera. Studium literacko-homiletyczne (2012), Żywe ryby na piasku. Poeci londyńskich „Kontynentów” (2019).

Ks. Jerzy Sikora w książce pokazuje, że kard. Stefana Wyszyńskiego należy włączyć do grona polskich pisarzy. To pisarstwo jest dokumentem, świadectwem, ale również refleksją filozoficzną i religijną, medytacją, modlitwą, kazaniem. W publikacji podkreślono właśnie wielogatunkowość tekstów prymasa, a także ich pograniczność. Książka przedstawia twórczość Wyszyńskiego w nowym spojrzeniu – w optyce literackości, dotychczas pomijanej przez badaczy.

Ks. Sikora postawił przed sobą trudne zadanie – i je wykonał – uchwycenia literackości pisarstwa, które jest dokumentem, świadectwem, autentycznym zapisem, praktycznym przekazem, refleksją filozoficzną i religijną, medytacją, modlitwą, kazaniem. Trudność opisania literackości tych form i gatunków uprawianych przez Kardynała polega na tym, że jest to pisarstwo, które „potrafi zrezygnować z literackości na rzecz życia”, ma dostarczyć człowiekowi wiedzy o świecie i o nim samym, ma mu podpowiedzieć, jak żyć. Ks. Sikora pokazał problem pograniczności tego pisarstwa, podał definicje jego form i gatunków, potrafił nade wszystko wychwycić i zanalizować podstawowe – głównie formalno-językowe, świadczące o literackości – cechy. Zajął się też sprawami znacznie szerszymi, wychodzącymi poza wąski krąg problemów formalnych literatury. Opracowanie jest napisane w sposób zajmujący uwagę czytelnika, bardzo przystępną, ładną polszczyzną, w formie literackiego eseju o cechach teoretyczno- i historycznoliterackiej rozprawy.

(z recenzji dr. hab. Andrzeja Karcza, prof. IBL)

Czy Prymasa Tysiąclecia należy włączyć do grona polskich pisarzy? Prezentowane opracowanie to bezwarunkowa próba uzasadnienia takiego stanowiska. Pisanie wszakże nie było dla Wyszyńskiego dodatkiem do pracy duszpasterskiej, ale stanowiło istotny komponent życia w ogóle. Wynikało zarówno z wewnętrznej konieczności, jak i z poczucia odpowiedzi na Boże wezwanie. Przypomina się tutaj święty Augustyn, który w swoich sławnych Wyznaniach zmagał się z samą materią literacką, opowiadając Bogu, jak to Bóg przymuszał go do opowiadania tego, czego doświadczył i co kształtowało jego religijno-kościelną drogę bycia.  Wyszyński, co pokazuje ksiądz Sikora, czynił podobnie, wykorzystując literacką perspektywę do wysławiania osobistych przeżyć duchowych. To, co zaproponował ksiądz Sikora, stanowi istotne osiągnięcie teoretycznoliterackie; pokazuje dzieło Wyszyńskiego w opcji dotychczas pomijanej przez badaczy. Jest więc na wskroś oryginalne i na pewno znacznie wzmocni zainteresowanie osobą Prymasa Tysiąclecia, zwłaszcza wśród młodej generacji czytelników. Przymusi też poniekąd badaczy spuścizny Wyszyńskiego do głębszych studiów nad jego dorobkiem, wszak świętość i literatura wcale się nie wykluczają, lecz tworzą jeden szlak kierujący w stronę miłości Boga, bez której ziemska rzeczywistość traci jakikolwiek sens.

(z recenzji ks. prof. dr. hab. Jana Sochonia)

Copyright © 2021 UKSW Wszelkie prawa zastrzeżone
Informacja o ciasteczkach